Haags carrousel der kunsten

Subtitel: of de verkoop van spruitjes.

De Hofvijver in het door toeristen uit zijn voegen scheurende Den Haag – in deze stad zonder opmerkelijk profiel altijd nog één van de aantrekkelijkste punten – was enkele weken rigoureus aan het oog onttrokken door een lange rij spuuglelijke tenten.

Hierin werd onder de op zich zelf al dubieuze naam “Carrousel der Kunsten” (door ontmoedigd zich zelf honende medewerkers ook wel “Carrousel der Klunzen” genoemd de kunst of wat daarvoor doorging – tot kermisvermaak van boeren, burgers en buitenlui.

De daartoe aangeplakte idealistische clownsneus was wel versierd met beeldschone kreten (de jongste generatie een kans!) maar kon toch onmogelijk de liaison met de commercie van enige handig reclame makende bedrijven verbergen.

In ieder geval is het voornamelijk die ‘jongste generatie’ die – zij het met enigszins lange tanden – heeft toegehapt. De oudere en zelfs de maar een héél klein beetje oudere generatie heeft kieskeurig bedankt voor de eer, in termen die die men voor het fatsoen eufemistisch moet omschrijven als ‘niet voor aap willen staan’.

Zodoende opereerden hier voornamelijk academieleerlingen. Als ze er een paar losse centen aan hebben verdiend, hebben ze er nog iets aan gehad.

Voor het publiek zijn ze niet veel meer dan kermisklanten geweest. Wat denkt u van een fijn partijtje worstelen in echte verf (na betaling van de entreeprijs in een daartoe aangewezen tent) met een wasmachine bij de hand om de besmeurde textiel snel en doeltreffend te reinigen?

Die wasmachine is ongetwijfeld in het zindelijk geheugen geprent van verrukte en geschandaliseerde huismoeders (die kunstenaars toch!) die zoals bekend toch al niet zo épris zijn van moderne kunst en jongste generaties met artistieke afwijkingen.

Die huismoeders namen in ieder geval iets positiefs mee van de hele vertoning, iets voor het hele leven: het merk van de wasmachine, aangeprezen door een zich van de properheid van ons brave volk afbeulende fabrikant.

O ja, na het worstelen kon hij die smaak van de verf niet meer kwijtraken, nog eigenhandig een abstract schilderijtje maken in een andere tent voor een luttele entreeprijs. (Waarom niet? U zegt zelf toch altijd dat uw zoontje van vier het ook kan?).

Van het alomtegenwoordige Rode Kruis wil ik niets zeggen, maar de met monden en voeten geschilderde werkjes van invaliden doen een groots aangekondigde kunstmanifestatie al evenmin goed als de onrijpe voortbrengselen van die zelfde jongste generatie, die nog maar een paar jaartjes flink moet doorwerken.

Prominente beeldende kunstenaars deden niet mee. Misschien knapten ze af op het schitterende idee met z’n zevenen of achten een monster-peinture te vervaardigen ten aanschouwen van een grote menigte.

Een ambtenaar van de afdeling kunstzaken van de gemeente ’s Gravenhage verzocht mij – met acceptabele ongerustheid – uit de doeken te doen dat zijn dienst zich verre hield van deze manifestatie en gaf uiting aan de vrees, dat bezoekers van Den Haag de indruk, met een uiting van de Haagse kunstwereld te doen te hebben, mee naar huis zouden nemen. Dat zou inderdaad niet leuk zijn.

Enkele figuren die wel een naam hebben te verliezen (het waren geen beeldende kunstenaars), deden hun best in een cabaretprogramma er nog iets van te maken. Ze waren niet slechts displaced, maar waarschijnlijk ook doodongelukkig en slaagden er niet in tegen deze overmacht van triestheid iets te beginnen.

De hemel zij dank heeft Dada indertijd een einde gemaakt aan het zwijmelend en hijgerige gedoe met kunst. In ieder geval is sindsdien ieder die met dat heel hoge ernstige aankomt verdacht.

Dada kwam voort uit een levensopvatting, schopte burgers tegen de schenen en trapte de heilige huisjes der hypocrisie in elkaar.

Hier heeft men het ridiculiserende wel gebruikt. Echter om het diezelfde burger naar de zin te maken en hem kunst aan te smeren alsof het ging om het verkopen van tandpasta, een voedingsmiddel (eet maar meer spruitjes) of een nieuwe feestneus.

GEORGE LAMPE

 

 

Uit een video-overzicht in het Omroepmuseum:

20:43:53 Carrousel der Kunsten in Den Haag 1959 met:

  • schilderende Pia Beck,
  • voetballer Theo Timmermans laat voetafdruk nemen
  • kunstenaar Bob Lens maakt portret van Ria Racke van Velsen
  • Eli Asser begeleidt schilderij gemaakt door worstelende mensen waarna kunstkenner Adriaan van der Veen het resultaat bekijkt;